“عید”در لغت به معنای هر روزی است که مردم در آن برای امر مهمی جمع شوند،و نیز به جشن و شادی گفته می شود.و “عید” درحقیقت از کلمه “عود” است،بدین معنا که انسان باید با گذشت زمان و سپری کردن عمر خویش در غفلت و بیهودگی و با فرا رسیدن روز عید به حقیقت اوّلیه و طینت پاک آفریده شده از ناحیه خداوند برگردد و همه گناهان و عصیان ها را با عزم و اراده خود ترک نماید.

بدین خاطر از امیرمؤمنان (ع) نقل شده،که درباره برخی از اعیاد فرمود:” همانا این عید برای کسی عید است که خداوند روزه و نمازش را پذیرفته باشد و هر روزی که در آن نافرمانی خدا نکنیم،آن روز عید است”.^۱

هر چیزی را ظاهر و باطنی است،دنیا و روزهای آن را ظاهری است که باطن آن قیامت و روزهای آن است،خوشحالی در این روزهای ظاهری کوتاه و زود گذر است بدین خاطر ائمه معصومین(ع) بر این شادی چنین حسابی باز نکردند،بلکه شادی را تنها در روزهای باطن این عالم نگریستند و بدین جهت امیرمؤمنان(ع)،”عید”را در غفران و بخشیده شدن بنده می داند که خود کمال خوشحالی است،سوید بن غفله گفت:در یک روز عید بر امیرمؤمنان وارد شدم،دیدم در برابر آن حضرت سفره ای است و در آن سفره مقداری نان و گندم و یک ظرف فرنی و قاشقی نهاده شده است،عرض کردم:ای امیرمؤمنان! روز عید و فرنی؟!حضرت فرمود:”این عید کسی است که آمرزیده شده باشد”.^۲

رسول خدا(ص) فرمود:”در زمانی که وارد مدینه شدم،اهالی این شهر را از زمان جاهلیت دو روز بود که طی آن دو روز به بازی و تفریح می پرداختند،خداوند به جای آن دو روز،دو روز بهتر به شما داد:روز فطر و روز قربان”.^۳ پیامبر(ص) به دختران و همسران خود همواره دستور می داد که در روز عید فطر و قربان بیرون بیایند.^۴

امام صادق(ع) فرمود:” امیرمؤمنان علی بن ابی طالب (ع) در روز عید فطر خطبه ایراد کرد و فرمود:ای مردم! همانا این روز شما،روزی است که در آن نیکوکاران پاداش می یابند و هرزه کاران زیان می بینند و شباهت بسیاری به روز رستاخیز شما دارد،پس با بیرون آمدن از خانه هایتان به سوی مصلایتان به یاد آن روزی افتید که از گورها یتان به سوی پروردگارتان بیرون می آیید و از ایستادن در مصلایتان به یاد آن روز افتید که در پیشگاه پروردگارتان می ایستید و از بازگشتن به سوی خانه هایتان،آن روز را یاد آورید که به خانه های خود در بهشت باز می گردید!

ای بندگان خدا! کمترین چیزی که برای مردان و زنان روزه گیر می باشد این است که:در روز آخر ماه رمضان فرشته ای آنان را ندا می دهد:بشارت بادا بر شما ای بندگان خدا! که خداوند گناهان گذشته شما را بخشود،پس مواظب باشید که از این پس چه می کنید!”.^۵

پی نوشت ها
۱- الامام علی (ع) – قال فی بعض الاعیاد-” انما هو عید لمن قبل الله صیامه و شکر قیامه و کل یوم لا نعصی الله فیه عید” – شرح نهج البلاغه لابن ابی الحدید:۲۰/۷۳٫
۲- سوید بن غفلة:”دخلت علیه (یعنی امیرالمؤمنین علیه اسلام) یوم عید،فاذا عنده فاثوره علیه خبز السّمراء و صفحة فیها خطیفة و ملبنة،فقلت:یاامیرالؤمنین!یوم عید و خطیفة؟!فقال:انما هذا عید من غفر له” – بحارالانوار:۴۰/۳۲۶/۷٫
۳- قال رسول الله(ص):”قدمت المدینه و لاهل المدینه یومان یلعبون فیهما فی الجاهلیة و ان الله قد ابدلکم بهما خیرا منهما:یوم الفطر و یوم النحر” – کنزالعمال:۲۴۱۰۲ .
۴- ” کان (ص) یأمر بناته و نساءه ان یخرجن فی العیدین” – کنزالعمال ۱۸۰۹۸ .
۵- الامام الصادق (ع):”خطب امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب(ع) یوم الفطر فقال:ایها الناس!ان یومکم هذا یوم یثاب فیه المحسنون و یحسر فیه المبطلون و هو اشبه بیوم قیامکم،فاذکروا یخروجکم من منازلکم الی مصلاکم،خروجکم من الاجداث الی ربکم و اذکروا بوقوفکم فی مصلاکم،وقوفکم بین یدی ربکم  و اذکروا برجوعکم الی منازلکم،رجوعکم الی منازلکم فی الجنه! عبادالله! ان ادنی ما للصائمین و الصائمات ان ینادیهم ملک فی آخر یوم من شهر رمضان : ابشروا عبادالله! فقد غفر لکم  ما سلف من ذنوبکم،فانظروا کیف تکونون فیما تستانفون” – تنبیه الخواطر : ۲/۱۵۷ .
منبع : همّت مضاعف،کار مضاعف – سید مرتضی حسینی اصفهانی .